Państwo i Społeczeństwo
2025 (XXV) nr specjalny

e-ISSN 2451-0858
ISSN 1643-8299

DOI: 10.48269/2451-0858-pis-2025-sp-007

 

 

Tadeusz Marian Ostrowski
ORCID: 0000-0001-5961-3758
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Wydział Nauk Społecznych i Filologii

 

Streszczenie

Celem badań było sprawdzenie, czy prężność psychiczna oraz mechanizmy motywacji egzystencjalnej (sens życia, wolność podmiotowa, wrażliwość wobec wartości) mają w chorobie wieńcowej znaczenie salutogenetyczne, tj. czy pomimo występowania objawów choroby sprzyjają obniżeniu lęku i depresji.
Badaniami objęto osoby hospitalizowane z rozpoznaniem choroby wieńcowej (grupa CAD, n = 32, M wieku = 72,09; SD = 8,35) oraz grupę porównawczą bez problemów zdrowotnych (grupa no-CAD, n = 32, M wieku = 69,44; SD = 6,77).
Zastosowano wywiad dotyczący danych demograficznych i klinicznych. Wśród danych klinicznych najważniejsze było rozpoznanie choroby wieńcowej, które stanowiło kryterium wyodrębnienia grup CAD i no-CAD. Wykorzystano kwestionariusze psychologiczne: Szpitalną Skalę Lęku i Depresji (HADS), Skalę Pomiaru Prężności (SPP-25) i metody dotyczące motywacji egzystencjalnej – Kwestionariusz Stosunku do Życia, Kwestionariusz Poczucia Wolności oraz Kwestionariusz Wartości.
Grupa CAD uzyskała znacząco wyższe wyniki w zakresie lęku i depresji. W zakresie prężności psychicznej grupy nie różnią się, natomiast poczucie wolności podmiotowej i sens życia są niższe u osób z chorobą wieńcową. Wolność podmiotowa, szczególnie jej komponenta – poczucie znaczenia własnej woli, którą można określić jako wewnątrzsterowność, jest predyktorem lęku. W równaniu regresji lęku choroba wieńcowa występuje jako silny predyktor dodatni, a wewnątrzsterowność jako ujemny.
W praktyce klinicznej należy uwzględnić wynik, zgodnie z którym poczucie znaczenia własnej woli jest obniżone u osób z chorobą wieńcową, co oznacza, że osoby te są zewnątrzsterowne, czyli zależne psychicznie od otoczenia. Zależność ta idzie w parze z silnym lękiem. Pacjenta pełnego lęku nie można winić za to, że jest uciążliwy, natomiast trzeba otoczyć go opieką i równocześnie nagradzać, chwalić za każdy przejaw samodzielności, jeśli ma ona miejsce w zakresie wskazanym dla chorego.
Słowa kluczowe: sens życia, wolność podmiotowa, wartości, prężność psychiczna, wewnątrzsterowność, choroba wieńcowa, depresja, lęk

Abstract

The aim of the research was to check whether mental resilience and mechanisms of existential motivation, i.e. the meaning in life, subjective freedom and sensitivity to values, have a salutogenetic significance in coronary artery disease, i.e. whether despite the presence of symptoms of the disease, they are conducive to reducing anxiety and depression.
The study included hospitalized patients diagnosed with coronary artery disease (CAD group, n = 32, M age = 72.09; SD = 8.35) and a comparison group without health problems (no-CAD group, n = 32, M age = 69.44; SD = 6.77).
Demographic and clinical data interview was used. Among the clinical data, the most important was the diagnosis of coronary artery disease, which is a criterion for distinguishing the groups: CAD and no-CAD. The following psychological questionnaires were used: Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), Resiliency Measurement Scale (SPP-25) and methods concerning existential motivation: Attitude to Life Questionnaire, Range of Personal Freedom Questionnaire and Sensibility to Values Questionnaire.
The CAD group scored significantly higher on anxiety and depression. In terms of mental resilience, the groups do not differ, but the sense of subjective freedom and the meaning in life are lower in people with CAD. Subjective freedom, and especially its component – the sense of the meaning of one’s own will, which can be described as internal control, is a predictor of fear. In the anxiety regression equation, coronary artery disease appears as a strong positive predictor, and internal control as a negative predictor.
In clinical practice, the result should be taken into account, according to which the sense of self-importance is reduced in people with coronary artery disease, which means that they are externally controlled, i.e. psychologically dependent on the environment. This dependence goes hand in hand with strong anxiety. A patient full of fear cannot be blamed for being a nuisance, but should be cared for and at the same time rewarded, praised for every manifestation of independence, if it takes place to the extent indicated for the patient.
Key words: meaning in life, subjective freedom, values, mental resilience, internal control, coronary artery disease, depression, anxiety