Państwo i Społeczeństwo
2025 (XXV) nr 2

e-ISSN 2451-0858
ISSN 1643-8299

DOI: 10.48269/2451-0858-pis-2025-2-010

 

 

Michał Seweryn
ORCID: 0000-0001-7196-0015
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Collegium Medicum – Wydział Nauk o Zdrowiu

Anna Łuc-Seweryn
ORCID: 0009-0005-3032-4326
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Collegium Medicum – Wydział Nauk o Zdrowiu
Warszawski Uniwersytet Medyczny, Wydział Nauk o Zdrowiu

Anna Mokrzycka
ORCID: 0000-0001-6037-0300
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Collegium Medicum – Wydział Nauk o Zdrowiu

Elżbieta Gabrowska
ORCID: 0000-0002-9076-6418
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Collegium Medicum – Wydział Nauk o Zdrowiu

Sławomir Kozioł
ORCID: 0000-0002-7703-4407
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Collegium Medicum – Wydział Nauk o Zdrowiu

Wojciech Trąbka
ORCID: 0000-0002-7233-2536
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Collegium Medicum – Wydział Nauk o Zdrowiu

 

Streszczenie

Wprowadzenie: Programy lekowe są kluczowym instrumentem polityki refundacyjnej w Polsce, który umożliwia finansowanie innowacyjnych i wysokokosztowych terapii w ściśle określonych populacjach pacjentów. Celem pracy była analiza finansowania programów lekowych w Polsce w latach 2016–2024 jako elementu polityki refundacyjnej i zdrowotnej.
Materiał i metody: Przeprowadzono retrospektywną analizę opisową danych wtórnych z obwieszczeń refundacyjnych ministra zdrowia oraz zagregowanych danych Bazy Analiz Systemowych i Wdrożeniowych. Oceniono zmiany skali programów, w liczbie pacjentów i wydatkach (leki, świadczenia) oraz rozbieżności między kwotami sprawozdanymi i rozliczonymi.
Wyniki: W latach 2016–2024 liczba programów wzrosła z 73 do 133, liczba cząsteczek z 161 do 392, a liczba pacjentów z 105,6 tys. do 302,1 tys. Koszty łączne zwiększyły się z 3,157 mld zł do 12,547 mld zł; koszt na pacjenta wzrósł z 29 896 zł do 41 533 zł, a udział kosztów świadczeń z 8,1% do 11,4%. W 2024 r. rozliczono 95,37% kwot sprawozdanych (luka 613,8 mln zł).
Wnioski: Finansowanie programów lekowych rosło szybciej niż wolumen leczenia, a rosnący udział kosztów świadczeń wskazuje na zwiększenie znaczenia diagnostyki i monitorowania. Narastająca luka na linii sprawozdane–rozliczone może zagrażać płynności realizatorów (szpitali) i wymaga systematycznego monitorowania.
Słowa kluczowe: programy lekowe, polityka refundacyjna, wydatki publiczne, polityka zdrowotna

Abstract

Introduction and objective: Drug programs are a key instrument of reimbursement policy in Poland, enabling the public financing of innovative and high-cost therapies in strictly defined patient populations. The aim of this study was to analyze the financing of drug programs in Poland in 2016–2024 as an element of reimbursement and health policy.
Material and methods: A retrospective descriptive analysis of secondary data was conducted using the Minister of Health’s Reimbursement Notices and aggregated data from the System and Implementation Analyses Database. Changes in the scale of programs and the number of patients were assessed, as well as expenditures (medicines, services) and discrepancies between reported and settled amounts.
Results: In 2016–2024, the number of programs increased from 73 to 133, the number of active substances from 161 to 392, and the number of patients from 105.6 thousand to 302.1 thousand. Total costs rose from PLN 3,157 billion to PLN 12,547 billion; cost per patient increased from PLN 29,896 to PLN 41,533, and the share of service costs grew from 8.1% to 11.4%. In 2024, 95.37% of reported amounts were settled (a gap of PLN 613.8 million).
Conclusions: Financing of drug programs grew faster than treatment volume, and the increasing share of service costs indicates a greater role of diagnostics and monitoring. The widening reported–settled gap may threaten the liquidity of providers (hospitals) and requires systematic monitoring.
Key words: drug programs, reimbursement policy, public expenditure, health policy