Państwo i Społeczeństwo
2025 (XXV) nr 2

e-ISSN 2451-0858
ISSN 1643-8299

DOI: 10.48269/2451-0858-pis-2025-2-003

 

 

Urszula Michalik-Marcinkowska
ORCID: 0000-0002-1698-2980
Uniwersytet Opolski, Wydział Lekarski, Zakład Medycyny Rodzinnej i Zdrowia Publicznego

Anita Marek
ORCID: 0009-0000-4916-9980
Wyższa Szkoła Nauk Stosowanych w Rudzie Śląskiej, Wydział Opieki Zdrowotnej

Urszula Janicka
ORCID: 0009-0001-7324-2137
Uniwersytet Opolski, Wydział Lekarski, Zakład Medycyny Rodzinnej i Zdrowia Publicznego

Klaudia Bogdan
ORCID: 0009-0003-7260-2799
Uniwersytet Opolski, Wydział Lekarski, Zakład Medycyny Rodzinnej i Zdrowia Publicznego

Monika Zaborska
ORCID: 0009-0002-3264-011X
Uniwersytet Opolski, Wydział Lekarski, Zakład Medycyny Rodzinnej i Zdrowia Publicznego

 

Streszczenie

Wprowadzenie: Odpowiednia dawka promieniowania słonecznego wpływa dobroczynnie na zdrowie przez stymulowanie układu odpornościowego, zmniejszenie ryzyka występowania chorób autoimmunologicznych i nowotworowych. Jednakże pomimo zwiększającej się liczby kampanii społecznych dotyczących oparzeń słonecznych wciąż stanowią one poważny problem zdrowotny, zarówno ze względu na częstość występowania, jak i niebezpieczeństwo poważnych powikłań. Celem badania było określenie zakresu podejmowanych zachowań profilaktycznych przeciwdziałających powstawaniu oparzeń słonecznych przez uczniów szkół podstawowych i liceów.
Materiały i metody: W badaniu wzięły udział 224 osoby, z czego 83,48% (n = 187) stanowiły kobiety. Zastosowano autorski kwestionariusz składający się z pytań socjodemograficznych oraz pytań dotyczących profilaktyki oparzeń słonecznych. Badanie miało charakter dobrowolny i anonimowy. Do sprawdzenia istotności statystycznej otrzymanych wyników wykorzystano program Statistica v.13.1. Przyjęto poziom istotności p < 0,05. Wyniki: Aż 3/4 ankietowanych spędza okres wakacyjny nad morzem. Latem młodzież spędza na słońcu od 2 do 4 godzin dziennie. Statystycznie częściej ta forma wypoczynku preferowana jest przez dzieci młodsze. Ponad połowa badanych (58%) doznała oparzeń słonecznych, a częścią ciała najczęściej nimi dotkniętą były plecy (60%). Tylko 47% ankietowanych zawsze stosuje kremy ochronne z filtrem promieniowania ultrafioletowego (UV). Większość badanych (75,45%), nosząc okulary przeciwsłoneczne, nie wybiera tych posiadających filtr UV.
Wnioski: Młodzież szkolna nie stosuje się do części rekomendacji dotyczących profilaktyki przeciwsłonecznej. Istnieje konieczność edukacji społeczeństwa o negatywnych skutkach nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne.
Słowa kluczowe: oparzenia słoneczne, fotoprotekcja, edukacja zdrowotna, profilaktyka

Abstract

Introduction: An appropriate dose of solar radiation has a beneficial effect on health by stimulating the immune system, reducing the risk of autoimmune diseases and cancer. However, despite the increasing number of social campaigns regarding sunburn, it still constitutes a serious health problem, both due to the frequency of occurrence and the risk of serious complications. The aim of this study was to determine the scope of preventive behaviours undertaken to counteract sunburn by primary and secondary school students.
Materials and methods: The study involved 224 people, of whom 83.48% (n = 187) were female. An original questionnaire consisting of sociodemographic questions and questions regarding the prevention of sunburn was used. The study was voluntary and anonymous. The program Statistica v.13.1 was used to verify the statistical significance of the results obtained. A significance level of p < 0.05 was adopted. Results: As many as three-quarters of respondents spend their holidays at the seaside. In summer, young people spend two to four hours a day in the sun. Statistically, this form of relaxation is more often preferred by younger children. Over half of the respondents (58%) have suffered sunburn in their lives, and the part of the body that the respondents indicated as most often affected by sunburn was the back (60%). Only 47% of respondents always use protective creams with an ultraviolet (UV) filter. Most respondents (75.45%), when wearing sunglasses, do not choose those with a UV filter.
Conclusions: Schoolchildren do not follow some of the recommendations regarding sun protection. There is a need to educate society about the negative effects of excessive exposure to solar radiation.
Key words: sunburn, photoprotection, health education, prevention