Państwo i Społeczeństwo
2025 (XXV) nr 2

e-ISSN 2451-0858
ISSN 1643-8299

DOI: 10.48269/2451-0858-pis-2025-2-002

 

 

Irena Milaniak
ORCID: 0000-0002-6649-7545
Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Collegium Medicum – Wydział Nauk o Zdrowiu, Katedra Pielęgniarstwa

Paulina Sarota
ORCID: 0009-0006-0578-4627
Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu, Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Katedra Pielęgniarstwa

 

Streszczenie

Wprowadzenie: Personel pielęgniarski stanowi najliczniejszą grupę w systemie opieki zdrowotnej na całym świecie. Praca zawodowa związana jest z czynnikami mogącymi wpływać negatywnie na zdrowie fizyczne i psychiczne tej grupy, co skutkuje nieprawidłowymi zachowaniami zdrowotnymi – nałogami, brakiem aktywności fizycznej i nieprawidłową dietą. Czynniki te mogą powodować rozwój chorób sercowo-naczyniowych. Celem pracy była ocena zachowań zdrowotnych pielęgniarek z uwzględnieniem ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych (S-N).
Materiał i metody: Badanie przeprowadzono wśród 154 pielęgniarek i pielęgniarzy. Wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety do oceny ryzyka chorób S-N oraz Inwentarz Zachowań Zdrowotnych (IZZ) i Ateńską Skalę Bezsenności (AIS).
Wyniki: Wyniki badań własnych wykazały, iż ponad połowa badanych (61,04%) mieściła się w średnim i wysokim ryzyku chorób S-N. Średni wynik uzyskany dla IZZ wynosił 76,58 pkt i mieścił się w zakresie 4 stena (wyniki niskie). W podskalach kategorii zachowań zdrowotnych najwyższe średnie wyniki ankietowani uzyskiwali dla kategorii prawidłowe nawyki żywieniowe (3,3) oraz pozytywne nastawienie psychiczne (3,3). Najniższe wyniki badani uzyskali w kategorii praktyki zdrowotne (3,0). Predyktorem podnoszącym ryzyko S-N był wiek w przedziale 31–40 lat, a predyktorami obniżającymi to ryzyko były wykształcenie wyższe oraz wyższy poziom ogólnego wskaźnika IZZ.
Wnioski: Fakt, że ponad połowa badanych (61,04%) wpisuje się w kategorię średniego i wysokiego ryzyka chorób S-N, jest alarmujący. Taki wynik wskazuje na konieczność nie tylko poważnego traktowania ryzyk związanych z tą grupą zawodową, ale także wprowadzenia działań interwencyjnych mających na celu promocję zdrowia i profilaktykę wśród pielęgniarek. Również niskie wyniki poziomu zachowań zdrowotnych sugerują, że perosnel pielęgniarski wymaga więcej uwagi w zakresie interwencji zdrowotnych oraz dostępu do zasobów promujących zdrowy styl życia.
Słowa kluczowe: zachowania zdrowotne, ryzyko sercowo-naczyniowe, personel pielęgniarski

Abstract

Introduction: Nursing staff make up the largest group in the healthcare system. Professional work is associated with factors that may negatively affect this group’s physical and mental health. This results in improper health behaviours, including addictions, lack of physical activity and inappropriate diet, which may result in the development of cardiovascular diseases. The study aimed to assess the health behaviours of nurses, taking into account the risk of cardiovascular disease (CD).
Material and methods: The study was conducted among 154 nurses, both female and male. It used a questionnaire with original questions, the Health Behavior Inventory (IZZ), and the Athens Insomnia Scale (AIS). An original questionnaire was developed to assess the risk of CD.
Results: The results of our research showed that more than half of the respondents (61.04%) were at medium and high risk of CD. The average result of the IZZ score was 76.58 points (low results). In the health behaviour category subscales, the respondents received the highest average scores for proper eating habits (3.3) and positive mental attitudes (3.3). The respondents obtained the lowest scores in the health practices category (3.0). The predictor that increased the cardiovascular risk was the age of the respondents (31 to 40 years). The predictors that reduced the risk of S-N were higher education and a higher level of the general IZZ index.
Conclusions: The fact that more than half of the respondents (61.04%) fit into the category of medium and high risk of cardiovascular disease is alarming. This result indicates not only the need to take seriously the risks associated with this professional group, but also the need to introduce interventions aimed at promoting health and prevention among nurses. Also, low results of the level of health behaviours suggest that nursing staff require more attention in the field of health interventions and access to resources that promote a healthy lifestyle.
Key words: health behaviours, cardiovascular risk, nursing staff